De Voorstraatshaven bij de Spuisteiger aan de Voorstraat.

18 reacties Commentaar van bezoekers

J.de Korte 4 jaar geleden

Aanvulling: de herstelwerkzaamheden van de watergevels en het aanleggen van een riolering langs deze gevels aan de Voorstraathaven vond plaats in de jaren '80/ '90. Zie b.v. 552_304988.

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Hoi Ton, inderdaad de open riolen die een grote bron van allerlei besmettelijke ziekten waren. In feite was de Voorstraathaven tot eind jaren '70 ook nog een open riool. Met het technisch/ monumentaal herstel van de watergevels t.b.v. de waterkering in die periode zijn de rioleringen vanuit de panden pas op een riool aangesloten. Nu bij laag water zichtbaar.

meld misbruik

Ton Waalboer 4 jaar geleden

... zoals hij verteld bij 556_3919 ...

meld misbruik

Ton Waalboer 4 jaar geleden

Het doet er misschien aan denken maar hoeft niet zo te zijn er werd door de hele stad heen gespuid ten tijde van de open riolen. Zo draaide de vader van J. Leonard nog de afsluiter bij hoog water dicht aan het Wilgenbos t.b.v. de panden aan de Twintighuizen zoals hij verteld bij (zie ook 309_20889). Zo raakte men bij afgaand tij de rommel kwijt.
Zo zal de blekerij de Schieters aan de Spuiweg een paar eeuwen terug ook wel een grootgebruiker van 'vers'water zijn geweest en zal voor deze en de achterliggende blekerijen ooit ook wel een nieuw spui zijn aangelegd wat in feite alleen een afsluiter is. Ook een nieuw aangelegde weg werd lange tijd Nieuwe Weg genoemd totdat er een officiële naam kwam. Van de Anna Paulownastraat naar de Krispijnseweg, later hoofdzakelijk Amalia van Solmsstraat geheten of de nieuwe weg van de Jacob Catsstraat naar de Weeskinderendijk officieel de Verlengde Catsstraat die grotendeels in de Brouwersdijk is over gegaan. Er is één uitzondering, die van de Achterweg naar de Oudendijk waar nu nog maar een klein stukje van over is. Terug komend op het spui-verhaal .. bij het lezen van het navolgende besef je wel hoe goed we het in dat opzicht allemaal toch hebben :) =============================================== De Dordrechtsche Courant, 1868-09-17; p. 2 =============================================== Ingezonden.: Het vorige jaar werd er herhaaldelijk in den gemeenteraad alhier gesproken over het spuijen der achterstad op de Spui­haven, hetwelk door vele leden werd afgekeurd, zoodat er zelfs werd voorgesteld, zulks nimmer zoude mogen geschieden. Thans, nu de Voorstraatshaven is afgedamd, ten gevolge van herstelling aan de Leuvenbrug, en dierhalve het water in die haven ondrinkbaar is, voorzien zich de meeste bewoners uit de achterstad en zelfs van de Voorstraat, van water uit de Spuihaven. Wat gebeurt er nu? in plaats van op de Voorstraatshaven te blijven spuijen, alwaar het water toch reeds bedorven is, spuit men weder op de Spuihaven, zoo als nog laatstleden Maandag, toen het water, nadat beide sluizen gesloten waren, geheel zwart zag, en daardoor geheel onbruikbaar was gewor­den ; — zoude zulks wel met voorkennis van ons geacht be­tuur geschieden? G. ================================================ Uit onpartijdigheid plaatsen wij het bovenstaande, doch steller heeft zeker niet opgemerkt de advertentie in deze Courant van 12 dezer, waarbij tot het doen van herstellingen wordt aan­besteed de afdamming van de sluis die in de Voorstraatshaven spuit en waardoor de spuijing in deze haven vanzelf tijdelijk geslaakt moet worden. RED. ================================================ De aanbesteding waar de redactie over schrijft heb ik niet meer gevonden in de krant van de 12e, wél het stukje van een broodbakker uit de krant van de 10e. ================================================ De Dordrechtsche Courant, 1868-09-10; p. 2 D. SCHOTMAN Dz. ================================================ Zoude het niet wenschelijk zijn dat die ingezetenen, die ge­woon zijn zich van drinkwater uit de Voorstraatshaven te voorzien, nu het door de afdamming van de Leuvebrug meer en meer onbruikbaar wordt, door middel van den waterwagen van wege het gemeentebestuur (al ware het ook tegen beta­ling), van rivierwater konden gebruik maken, hetwelk, vooral met het oog op groote verbruikers, als broodbakkers enz., ze­ker zijn nut zoude hebben. Een Broodbakker.

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

De naam van het nieuwe binnenterrein met de naam 'Nieuw Spui' dat gecreëerd is tussen het Papeterspad en de Spuiweg doet denken aan de gedempte gracht met de oude benaming het 'Nieuwe Spui', de tegenwoordige Belgracht, gelegen tussen de Grote- en Kleine Spuistraat.:)

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

dag Pim, bedankt voor je aanvullingen en het meedenken. Dit verduidelijkt de situatie en lijkt logisch. De omschrijving van Lips kan verwarring geven. Ik vond het volgende nog van Jaap Bouman:
https://www.bndestem.nl/dordrecht/dit-is-waarom-er-een-merkwaardige-boog-te-zien-is-in-de-voorstraatshaven~a3ec32fa/

meld misbruik

Pim 4 jaar geleden

Easton, waar Lips zich op baseert, stelt het in zijn artikel zo: … maar eenvoudig langs het Spui, dat vóór 1307 (ook wel vóór 1301) is gegraven ter plaatse van de vroegere Belgracht, tusschen de twee Spuistraten.

meld misbruik

Pim 4 jaar geleden

Overigens niet zo raar dat ze het gedempte Spui weer opengegraven hebben. Die binnengracht en al die spranten waren niets anders dan open riolen. Uitgang in de Riedijkshaven. Maar met het dempen van het Oude Spui stopte de watercirculatie en dat werd natuurlijk hygiënisch onhoudbaar. Dus dat lijkt mij de voornaamste reden om dat stukje Spui binnen de stadsmuren weer open te graven, om de watercirculatie te herstellen.

meld misbruik

Pim 4 jaar geleden

Overigens staan de Kleine en Grote Spuistraat al op de kaart van Van Deventer van ca. 1558 (552_160507). Terwijl de Belgracht er nog niet opstaat. Misschien vergeten? Maar op zijn andere kaart van Dordrecht ‘de oudste kaart van Dordrecht’ (551_45004) staat die Belgracht wel. Rara hoe kan dat als de Belgracht pas in 1567 werd gegraven? Welke kaart is er nou het oudst? In ieder geval veranderen steden niet zo snel als je denkt. Dus ik wil wel poneren dat het Oude Spui precies tussen de Kleine Spuistraat en Grote Spuistraat liep. Vandaar ook de namen van die straten. En dat de Nieuwe Spui / Belgracht niets anders is als de weer opengegraven Oude Spui.

meld misbruik

Pim 4 jaar geleden

Eh 1953, ik bedoel toen Lips dat boek schreef, 1974 kennelijk.

meld misbruik

Pim 4 jaar geleden

Lips baseert zich op het artikel “Het Dordtsche probleem” van C.Easton in het Tijdschrift van het Koninklijk Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap uit 1917. Te lezen via Delpher. Daar zit een schetskaart bij (uit 1917 dus) met het oude Spui als vaart tussen de rivieren de Dubbel en de Thure. Die schetsmatige loop kun je dus niet nemen als exacte plaatsbeschrijving. Lips verduidelijkt de schetsmatige loop aan de lezer aan de hand van het stratenplan van 1953. Dat moet je dus niet letterlijk / gelijktijdig nemen. Anders gezegd: er liep daar ergens een vaart rond 1300 en in 1953 stonden daar huizen.

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Hoi Ton, ik kwam nog een interessant verhaaltje tegen over het Spui m.n. in het boek ”wandelingen door Oud- Dordt ‘van Lips op blz. 348, wat bij mij toch ook weer wat vragen opriep.
Voor het jaar 1307, schrijft Lips dat het Spui ( het Oude Spui) onder de huizen van de Voorstraat en de Spuistraat doorliep. Als bewijs hiervoor wordt een instorting ( een pand? / melding in de krant? ) in 1935 tegenover de Breestraat genoemd….enz. Het Nieuwe Spui werd in 1567 gegraven en kwam te lopen in de huidige Belgracht. Dit Nieuwe Spui werd in 1883 gedempt waarvan we de ingang nu nog kunnen zien d.m.v. de cementenboog in de Voorstraathavengevel. Bedoelt Lips dat via het Oude Spui er onder de panden ( van hout?) van de Grote Spuistraat ( Westzijde) werd doorgevaren met kleine bootjes? Het Nieuw Spui, de huidige Belgracht, lag achter de panden van de Grote Spuistraat. Er is dus volgens Lips is er sprake van twee verschillende grachten op verschillende locatie. ( scheelt overigens maar enkele meters) In de krant uit 1935 komt dit m.i. niet duidelijk naar voren of moet ik de tekst bij Lips anders interpreteren?

meld misbruik

Ad 4 jaar geleden

Dat je zoiets ‘boven water’ hebt gekregen is zeker voor mij nieuws. Hartelijk dank Ton en Johan.

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Herstel, de foto zojuist gevonden: 552_352431. :)

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Hoi Ton, hartelijk bedankt voor dit interessante verhaal n.a.v. de diverse namen voor dezelfde gracht. Ook een mooie aanvulling op de geschiedenis van de Spuistraat. !
Afgelopen week liet Andrew v. Valen nog een prachtige plattegrond van de oude stad zien waarop het totale grachtenverloop in de oude binnenstad duidelijk te zien zijn. Ik kan deze foto helaas niet meer terugvinden. Deze zou ik graag nog eens bekijken.

meld misbruik

Ton Waalboer 4 jaar geleden

De Dordrechtsche Courant, 1935-12-19; p. 1:
=================================================================== De Groote Spuistraat =================================================================== De geschiedenis van een straat =================================================================== Merkwaardige gevels =================================================================== De Groote Spuistraat behoort, hoewel slechts een zijstraat der Voorstraat, tot de merkwaardigste straten van het oudste Dordrecht. In het laatst der 13de en het begin der 14de eeuw heette zij nog Heer Tielman-Vriesestraat, naar Tielman de Vriese‚ schepen der stad o.a. in 1291, 1305, 1310. Toen in 1307 het nieuwe Spui gegraven was, dat van de Oude Haven langs de westzijde der Spuistraat door den stadsmuur naar het zuiden liep, kreeg de straat allengs den naam van Groote Spoey- of Spuistraat en het straatje langs de westzijde van het Spui, dien van Kleine Spoeystrate. Van dat Spui, dat in het laatst der 14de eeuw als vaarweg weer buiten gebruik moest gesteld worden, bleef slechts een binnengracht, de Spui- of Belgracht (naar de brouwerij de Bel), die thans voor jaren gedempt is. Op het Spui, d.w.z‚ op de plaats waar de afsluiting (de schuif) der gracht was, stond, nog in de 16de eeuw, het Spuyhuys. In 1596 was dit gesloopt en vond men er de bierbrouwerij het Tonneken, in de 17de eeuw weer vervangen door het woonhuis der familie van Dorsten, waarvan de wapens in den gevel stonden. Ook dit pand is nu, na in 1896 eerst verbouwd te zijn, gesloopt en door een modern pand met drie zaakbakjes boven elkaar, aan de havenzijde vervangen. De oude uitmondingen van het- Spui, een waar rattenparadíjs, is nu ook opgeruimd, maar de oude plaats wordt aangewezen in het nieuwe metselwerk. In de straat stond voorheen het O.L.V. Gast- huis van der Spoeye met kapel, gesticht in de 14de eeuw, maar eerst in 1543 gewijd. Na 1572 werd de kapel ingericht tot gildehuis der Spoeyenaars (Sledenaars), waar ook de Dordtsche Rederijkerskamer In Reyn Geneucht haar bijeenkomsten hield. Ook het Gildehuis der Kleermakers moet er geweest zijn; later vond men het op de Elfhuizen. Behalve deze min of meer merkwaardige gebouwen, had de Groote Spuistraat het voorrecht te mogen dienen tot het bouwen van z. g. proefgevels voor het metselaarsgilde. Alleen in zij- en dwarsstraten mocht zulks geschieden, vandaar dat in die straten nog zooveel oude geveltjes gevonden worden in den bekenden Dordtschen stijl: Trapgevel met boogramen, termijnbogen, en draagsteenen; in de boogvelden klaverblad met lelies aan de punten. Dit type heeft men tot 1795 steeds als gildeproef gebezigd, gelijk men in de stad nog steeds kan waarnemen (o.a. Vriesestraat 106). De nieuwe tijdgeest heeft er reeds verscheidene doen verdwijnen, of wat erger is, doen ver- minken. =================================================================== Verder worden in dit artikel de gevels in de Grote Spuistraat besproken.

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Aanvulling: als ik het goed gelezen heb is een andere naam voor de Belgracht, het Nieuwe Spui. Sommigen noemen dit weer het Oude Spui. :)

meld misbruik

J.de Korte 4 jaar geleden

Bij annotatie staat: rechts het Spui. Klopt dit wel? M.i. hebben we hier de monding van de Belgracht.

meld misbruik